استخوان است كرده ؛ بيت « 1 » : كرد آفريدگار تعالى به لطف خويش * چشمت به هفت پرده و سه آب منقسم صُلب « 2 » و مشيمه ، شَبكه ، زجاجىّ و پس جليد * پَس عنكبوت و بيض و عنب ، قرن و ملتحم « 3 »

--> ( 1 ) . ل : - ابتدا از . . . بيت . ( 2 ) . ف : صلبه . ( 3 ) . اين دو بيت در رسالهء تشريح الأبدان منصورى در بخش تشريح چشم با كمى اختلاف ذكر شده است ، ولى نامى از گويندهء آن نيامده است . در رسالهء ديگرى با عنوان بديعات اختيارى كه شرح لغات و مشكلات اختيارات بديعى حاجى زين العطّار است ، اين دو بيت به « حكيم محقّق طوسى » نسبت داده شده است ، و بعيد نيست كه حكيم محقّق طوسى همان خواجه نصير الدّين طوسى معروف باشد ( ؟ ) . امّا دربارهء كيفيّت طبقات چشم ، ميرزا على طبيب ، مؤلّف جواهر التّشريح نويسد : « كرهء چشم در جوف مدارى واقع است و به وسيلهء عضلات خود و عصب بصرى و ملتحمه و جفنين و لفافهء مقله‌اى مدارى در مكان خود استوار شده و اين وسايط ارتباطيه در حركات مختلفه و ممتدهء آن نيز مساعدت مىكنند . . . و طبقات مختلف چشم عبارتند از : 1 - صلبيه ، كه طبقه‌اى است كه قسمت غير شفاف ( قرنيهء غير شفاف ) جزء قشرى چشم را تشكيل مىدهد و از خلف براى عبور عصب بصرى سوراخ شده و از اقدام داراى ثقبه‌اى به شكل بيضى ناقص است كه قرنيهء شفاف در آن قرار گرفته است و رنگ آن سفيد كدر و در بعضى اشخاص و در اطفال كبود است . 2 - قرنيه ، كه غشاء شفافى است به شكل بيضى ناقص و در جزء قدامى كرهء چشم واقع شده است . 3 - مشيميه ، كه برحسب وقوع طبقات به روى يكديگر ، پردهء دوم چشم است . 4 - عنبيه ، كه حجاب عضلى عروقى است و به‌طور عمودى واقع شده ، در طرف مركز آن سوراخى است موسوم به حدقه . 5 - شبكيه ، كه پردهء سوم چشم است و تأثيرات ضيائيه را اخذ كرده ، آنها را به عصب بصرى منتقل مىكند و به دماغ مىرساند . 6 - بيضيه ، يا رطوبت‌هايى كه مايع شفاف براقى است واقع در خانهء قدامى چشم ، يعنى در جزئى از چشم كه ما بين قرنيه و عنبيه واقع است . 7 - جسم زجاجى ، كه مادهء سريشمى بسيار شفافى است و در جزء خلفى كرهء چشم ، در خلف جليديه واقع شده و از رطوبتى موسوم به رطوبت زجاجى است ، حاصل آمده است . 8 - منطقهء زين ، كه غشايى ليفى است و آن را « زين » كشف نموده ، داراى منظره مخطط مخصوصى است و بايد -